19.01.2017.

Na Nj

Jedno od najmlađih i najređih slova u našem jeziku (tačnije: jezicima) jeste (Њ). Kao god i LJ (Љ), rođeno je pre nepunih 200 godina, kada je Vuk uprostio digram нь (Pismenica, 1818). U latinici nikada nije došlo do grafičkog stapanja N i J (iako je Daničić predlagao), ali o svemu tome je već bilo reči u postu Naše Lj

Broj živih i opštepoznatih reči koje počinju na slovo NJ je vrlo mali. Budući da je u ukrštenim rečima i križaljkama oduvek postojala potreba za proširenjem tog spiska, tj. za češćim korišćenjem takvih pojmova nego u stvarnosti, tokom minulih decenija se ustalio popriličan broj enigmatizama

U nastavku posta su navedeni pojmovi iz mog enigmatskog podsetnika, a s obzirom na to da nisam beležio otrcane reči (poput: njiva, njak, njištanje), ukoliko želite, u komentarima možete dopuniti listu. Napomene: T - transkripcija, TU - ustaljena, ali diskutabilna transkripcija, I - ijekavica. Izvori: SGV - Rečnik srpskih govora u Vojvodini, RMS - Rečnik Matice srpske, MZ-G  - Enciklopedijski rečnik Mozaik znanja - geografija, OR - Ornitološki rečnik.


NJA – uzvik za teranje svinja (SGV)
NJAČIĆ – pseudonim muzičara Dejana Cukića, Vrisko
NJAD – tamnozelen, modar (RMS, Draž., Bud.)
NJADASTO – prilično njado (tamnozeleno) (RMS)
NJADETI – postajati njad (RMS: Bud.)
NJADJETI (I) – njadeti (RMS)
NJADO – tamnozeleno, modro (RMS)
NJAGANJ (T) – grad u Rusiji (рус. Нягань)
NJAGU (T) – rumunski pisac, Fanuš
NJAKALAC – njakavac (RMS)
NJAKALO – magarac koji mnogo njače (Novo Miloševo) (SGV)
NJAKAVAC – onaj koji njače, magarac (RMS)
NJAKO magarence iz dečje pesme Dragana Lakovića
NJAKOŠ – onaj koji se pravi važan, njalkoš (SGV)
NJAMC (T) – okrug u Rumuniji (rum. Neamţ)
NJANGA (T) – grad u Zimbabveu (izv. Nyanga)
NJANJA – pesma Leontine Vukmanović; dadilja (rus.)
NJANJAVOST – tromost, nespretnost
NJANJUŠKA – dadilja, njanja (rus.)
NJAO ŠI – staro kinesko kaligrafsko pismo
NJARIKA – letnja kuhinja (SGV)
NJARITI SE – plakati uz kreveljenje (SGV)
NJARTOV –udubljenje u kom se zadržava riba nakon oseke (SGV)
NJASA (TU) – jezero u Africi (izv. Nyasa) (MZ- G)
NJASALEND (TU)– staro ime afričke države Malavi (MZ - G)
NJASVIŽ (T) – grad u Belorusiji, Njesviž (blr. Нясві́ж)
NJAUKATI – mjaukati (RMS: Božić) (gl. im. NJAUKANJE)
NJAUKATI – mjaukati (SGV)
NJAVRKANJE– oglašavanje mačke u vreme parenja; plačno govorenje, cmizdrenje (SGV)
NJE (T) – Varšavski nedeljnik; kineski kompozitor, Er (Pravopis)
NJEBUČKA – uzvik za teranje krava
NJEGANOVIĆI – mesto kod Bileće (BiH)
NJEGNJEVO – mesto kod Bijelog Polja
NJEGOMIR – srpska pevačica narodne muzike, Merima (ranije: Kurtiš)
NJEGOŠEVO – mesto kod Bačke Topole
NJEGOVAN – bivša novosadska balerina, Biljana
NJEGOVIC – vrsta ptice, vrebac, mikavac, nikavac, nikavica, nikobica, pinoža, ćukme (OR)
NJEGOVSKI – njemu svojstveno (RMS)
NJEGOVUĐA – mesto kod Žabljaka
NJEGUŠ – bivši fudbaler Crvene Zvezde, Zoran
NJEGUŠI – rodno mesto Petra Petrovića Njegoša
NJEGUŠKA PRŠUTA – specijalitet crnogorskog mesta Njeguši, njeguški pršut
NJEKRASOV (T) –ruski pesnik, Nikolaj Aleksejevič
NJEMEN – najduža reka u Litvaniji; reka u Belorusiji; (protiče i kroz Rusiju, uliva se u Baltičko more) (litv. Nemunas)
NJEN ALIBI – film Brusa Beresforda sa Tomom Selekom (1989, eng. Her alibi)
NJENI JADI – pesma Branka Radičevića
NJENO IME – pesma Vladislava Petkovića Disa
NJENJARE – starinski narodni instrumet, kobilina glava, slepačka violina
NJERD – bog vetra, mora i vatre u nordijskoj mitologiji, otac Freje i Freja
NJERERE (TU) – bivši tanzanijski državnik, Džulijus (eng. Julius Nyerere)
NJERŠ – hrvatska vajarka i slikarka, Ljerka
NJERUN  – boginja nebesnica u nordijskoj mitologiji, NJERUNA, NJORUN, NJORUNA
NJETA COKI (T) – ranija italijanska glumica („Luda posla“) (ital. Nietta Zocchi)
NJETILO (I) – ono što rasplamsava vatru, iver, luč (RMS: Kozarac, Šenoa)
NJEŽIĆ – mesto u Hrvatskoj kod Slavonske Požege; srpski slikar-mozaičar, Borislav
NJEŽITI (I) – razgaljivati, blažiti, umirivati (RMS)
NJEŽNA KOCKAVICA (I) – vrsta cvijeta iz porodice ljiljana
NJIČEVO – ništa ne mari, ničevo (rus.)
NJIH – njihaj, njihanje (RMS)
NJIH DVE – film mađarske režiserke Marte Mesaroš (1977)
NJIHOVE ŽENE – roman srpskog književnika Đorđa Ocića
NJIHOVSKI – prilog: na njihov način (RMS), obično: po njihovski
NJILAŠ – pripadnik mađarske fašističke organizacije u II sv. ratu (RMS); bivši mađarski fudbaler, Elek (mađ. Elek Nyilas)
NJILAŠI (T) – bivši mađarski fudbaler, Tibor (mađ. Tibor Nyilasi)
NJILIN – ruski pisac, Pavel Filipovič (rus. Павел Филиппович Нилин)
NJIN – njihov (RMS)
NJINUTI – poleteti, požuriti (pokr. RMS: Lalić)
NJINJATI (SE) – ninati (se) (pokr. RMS)
NJIRALICA – žena njiralo (RMS)
NJIRALO – onaj koji njiri, zuri u što (RMS: Vukov rj.)
NJIRE (T) – mađarski književnik i državnik, Jožef (mađ. József Nyírő ); u staroj štampi: trans. Njiro
NJIRI (T) – mađarski pisac i reditelj, Janoš (mađ. Janos Nyiri); pustinja na jugu Kenije (izv. Nyiri)
NJIRIĆ – hrvatski kompozitor, Nikša; hrvatski vajar, Nikola
NJIRITI – viriti, blenuti, zuriti (RMS: Vukov rj.) (gl. im. NJIRENJE)
NJIRKATI – pomalo njiriti (RMS)
NJISAK – prodorno oglašavanje konja, njiska; jednina: NJOK (HJP)
NJITRA – slovenska kneževina na tlu Slovačke u VIII veku, Nitra; reka u Slovačkoj, Nitra
NJIVERAK – njivarak (RMS: Kulenović)
NJIVETINA – velika njiva (RMS)
NJIVIŠTE (T) – mesto u Makedoniji, kod Mavrova (mkd. Нивиште)
NJIVITI – orati njivu (RMS: Vit); gajiti, podizati (RMS: Matoš) (gl. im. NJIVLJENJE)
NJIVNA GUSKA – vrsta guske, velika ligarica, glogonjača, ligarica, ljigarica, mala ligarica (OR)
NJKV – Njegovo Kraljevsko Visočanstvo (skr.)
NJOJ – Puškinova pesma („Pjesme, bajke, drame“, 1817, prevod: Užarević)
NJOK – knedla, valjušak (ital.), mn. NJOKI
NJOKALICA – nos, njuška (žarg.) (RMS)
NJOKALO – nos, njokalica (pogrdno) (SGV)
NJOKAVAC – vrsta kosa, ždrkelj, kosov, nokavac, njokovac, obični kos, ČOS (OR)
NJONJA – slabić, mlakonja (pogrdno)
NJONJO – mlitavac, bezvoljna osoba (žarg.)  (SF 84)
NJONJUL – glup, prost čovek (u Mokrinu) (SGV)
NJOPATI – v. njupati (SGV)
NJORAC – mužjak njorke; ptica gnjurac
NJORBA – vrsta ptice, njorka, alka, ronac (OR)
NJORBA POPOVAČA - vrsta ptice, krokar, morski gak, plinor, čiga (OR)
NJORČIĆ – mali njorac (RMS)
NJORIĆ – vrsta ptice, norac, norčić, njorčić (OR)
NJORITI – roniti (RMS) (gl. im. NJORENJE)
NJORKA – ptica plovuša severnih mora, alka
NJU DIL (T) – Ruzveltov ekonomski program (eng. New Deal)
NJU MEKSIKO (TU) – država na jz SAD (MZ - G), NOVI MEKSIKO (eng. New Mexico)
NJUCA – njuška (SGV)
NJUCALO – osoba koja zabada njušku u tuđe stvari (SGV)
NJUFAUNDLAND (T) – ostrvo u Atlantiku na ji obali Kanade (eng. Newfoundland)
NJUFER – devičnjak (pokr.)
NJUFERKA – nevina žena (SGV)
NJUGET (TU) – londonski zatvor, zgrada u kojoj se izvršavaju smrtne kazne (eng. Newgate, tr. Njugejt)
NJUHE – mesto kod Foče
NJUJORŠKA SERENADA – komedija Frenka Vejlija sa Fredijem Princom Džuniorom (2007, eng. New York City Serenade)
NJUJORŠKI MARATON – godišnja trka u Njujorku
NJUJORŠKI PLAVCI –  TV serija Stivena Bohka i Dejvida Milča (eng. NYPD Blue)
NJUKATI – mukati (RMS)
NJUKERI (T) – surinamski pamuk slabijeg kvaliteta (SGV) (eng. newkerry)
NJUKTA – helenska boginja noći, Nikta, Niks (mit.)
NJUMEN – američki glumac, Pol (eng. Paul Newman); američki kantautor i pijanista, Rendi (eng. Randy Newman)
NJUNJORITI – mrmljati (pokr. RMS: Ljub) (gl. im. NJUNJORENJE)
NJUNJORITI – mrmljati (SGV)
NJUPA – hrana (žarg., RMS)
NJUPADŽIJA – večno gladni snagator iz Štrumpfova
NJUPATI – jesti (žarg., RMS) (gl. im. NJUPANJE)
NJUPAŽA – jedenje, njupanje (SGV)
NJURAC – vrsta ptice, ronac, njorba, gnjurac (OR)
NJUŠKAR – vrsta psa (RMS)
NJUŠKAŠ – životinja sa njuškom
NJUŠKOREZAC – onaj koji reže noseve, nosorezac (RMS: Kovačić)
NJUT GINGRIČ (T) – američki državnik i istoričar (eng. Newt Gingrich)
NJUTNMETAR – jedinica za merenje rada i energije
NJUZ (T) – bečki nedeljnik (eng. News)

1 коментар:

Nedjeljko Nedić је рекао...

Morat ću ovo dopuniti. Etimološka verzija znatno je kraća.