25.12.2014.

Niko nema što Srbin imade (2)

Najčuvenije mesto kod Zaječara je zasigurno RGOTINA, pa kao i u slučaju RTI, rešavači automatski upisuju rešenje i ne čitajući opis do kraja, iako u opštini Zaječar postoji još okruglo deset sedmoslovnih toponima: BOROVAC, BRUSNIK, GRLIŠTE, ZAGRAĐE, ZVEZDAN, LENOVAC, LUBNICA, SELAČKA, TRNAVAC i ČOKONJAR! Etnik je nekada bio pod znakom pitanja, pa se moglo čuti i pročitati da u Rgotini žive Rgotinci ili Rgotinjani, a onda se ispostavilo da je ispravno RGOĆANI, jer meštani sami sebe tako zovu (naziv koji koriste žitelji je uvek najispravniji!). Kod Knjaževca  postoji RGOŠTE (gde, ako je verovati "Blicu", žive RGOŠTANI), kod Prokuplja RGAJE (izvesni Dragan V. Jelić je napisao monografiju sela, koja se zove "Rgaje i RGAJČANI"), a od negeografskih pojmova, grupom RG počinju samo dva glagola: RGATI (habati nepažljivom upotrebom; iz drugog značenja - šiljastim predmetom džarati vatru - može se izvesti RGNUTI) i RGETATI (tupo zveckati, kloparati).

U opštini Aleksinac se nalazi enigmatski vrlo popularno mesto RSOVAC (etnik je RSOVČANIN), u ataru Vrnjačke Banje su smešteni RSAVCI (u kojima žive RSAVČANI), a kod Pirota RSOVCI. U radovima starijih autora se može naići i na pojam RSAVAC sa nekim od tri navedena opisa, ali treba znati da se radi o propustu: RSAVAC je prezime literarnog junaka Oskara Daviča ("Beton i svici") čije je ime Vuk, i to je jedini prihvatljiv opis ovog pojma. Inače, RS često opisujemo kao "muška snaga (tur.)", a kad treba pronaći produžetak, prinuđeni smo na korišćenje Vukovih reči (dakle, bez početnog H): RSUZ, RSUZIN i RSUZLUK (turski nazivi za lopova i lopovluk), RSKA (bez izvora), RSAK (jedan krckaj pri hrskanju), RSKATI (i izvedeni oblik RSNUTI), RSKANJE, RSKAVICA, RSKAVAC (po Vuku, neka vrsta trešnje), a malo je poznato da se u Sloveniji, u Julijskim Alpima, uzdiže vrh RSNIK.

Kod Vladičinog Hana postoji svim autorima i rešavačima dobro poznato mesto RDOVO, a ukoliko očekujete da od mene dobijete pouzdanu informaciju o etniku - očekivanje vam je na mestu: u Rdovu žive RDOVČANI. Što se ostalih pojmova tiče, u Vukovom rječniku nalazimo RDAKVA (rotkva), RDATI (premetati, orvati), RDANJE, RDOROGA (figurativni naziv za opaku ženu, rogoša) i RDUT ("nekakva trešnja koja se rska"), a u Rečniku Matice srpske i RDES (biljka trsokot), RDOBRADA i RDOBRADICA (biljka iz porodice trava). Zanimljivo je da se od prideva RĐAV po knjizi ne može izvesti imenica rđavac, pa ako je za utehu - kod Surdulice postoji mesto RĐAVICA.

Kod Dečana se nalazi RZNIĆ, kod Kosovske Mitrovice RŽANA, kod Pirota VISOČKA RŽANA i POLJSKA RŽANA, kod Bosilegrada GORNJA i DONJA RŽANA, a kod Aleksandrovca RŽANICA. Stanovnici Rznića su bez sumnje RZNIĆANI, u Ržani žive RŽANCI, a u Ržanici jamačno RŽANIČANI. RZ je, inače, turcizam sa značenjem "poštenje, čast", a jednosmernim proširivanjem te grupe dobijamo RZAV, RZAJ, RZATI (i RZNUTI), RZANJE i RZAN (sveća od mešavine loja i voska). je po Vuku drugi naziv za raž (otuda: ržanica - ražani hleb), a najpoznatiji pojam koji počinje tom grupom je RŽEV (grad na Volgi)

Konačno, pored Kruševca se krije selo unikatnog imena RLICA. To je verovatno jedina reč na svetu koja počinje grupom RL, a može se pretpostaviti da je nastala od prideva HRL tj. HRO (brz, hitar). Meštani Rlice su, naravno, RLIČANI.

1 коментар:

Mel Mandraković је рекао...

Mistikus ukazuje na jedan komšijski toponim: RŽANI DO (mesto kod Cetinja), a navodi i prideve kojih nema čak ni u Vukovom rječniku: RTAN (ovan) i RDASTA (krava).

Kaže i da je RSKAČ naslov neke opere, ali nisam našao podatke. Video sam na jednom blogu da je to Nedićev pronalazak, pa ako ovo pročita, ne bi bilo loše da nam kaže o čemu se radi.